Cách đây chưa đầy 2 tuần, Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương tín (Sacombank) hồ hởi công bố báo cáo đánh giá xếp hạng đầy triển vọng lạc quan do 2 tổ chức xếp hạng hàng đầu thế giới là Standard & Poor's và Moody’s tiến hành.
Cả 2 bản báo cáo đều đánh giá các chỉ tiêu tín dụng của Sacombank ở mức ngang bằng hoặc cao hơn so với mặt bằng chung của ngành ngân hàng tại Việt Nam.
Tuy nhiên, tình hình thực tế tại Sacombank lại không lạc quan như báo cáo của các cơ quan xếp hạng tín dụng nước ngoài.
Tài chính bất ổn
Lợi nhuận trước thuế năm 2011 của Sacombank là 2.740 tỷ đồng, tăng 13% so với năm 2010. Nhưng so với các “đồng nghiệp”, doanh thu của Sacombank chỉ xếp hàng “chiếu dưới”.
Chẳng thế mà, sau khi lãnh đạo ngân hàng này đưa ra chỉ tiêu lợi nhuận 3.500 tỷ đồng cho năm 2012, (tăng 16% so với 2011) thì cổ đông lớn là Ngân hàng Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) với tỷ lệ nắm giữ cổ phiếu 9,73% đã có văn bản yêu cầu điều chỉnh chỉ tiêu tăng thêm ít nhất 15%, lên hơn 4.000 tỷ đồng.
Không chỉ doanh thu hoạt động kinh doanh mà vấn đề tỷ trọng các lĩnh vực kinh doanh của Sacombank cũng bộc lộ nhiều hạn chế.
Tính đến ngày 31/12/2011 Sacombank đầu tư 24.368 tỷ đồng vào cổ phiếu, chiếm 17,3% tổng tài sản. Giá trị đầu tư chứng khoán của Sacombank tăng khoảng 3.250 tỷ đồng và tỷ lệ đầu tư chứng khoán/tổng tài sản cũng cao hơn mức 14,8% của cùng kì năm 2010. Trong khi đó, hoạt động kinh doanh cốt lõi là cho vay khách hàng chỉ tăng khoảng 1.000 tỷ đồng (tương đương 1,28%), đạt gần 77.670 tỷ đồng.
Không chỉ có chứng khoán, mảng kinh doanh bất động sản hay sản xuất và kinh doanh vàng miếng của Sacombank cũng lao đao. Năm 2011, lợi nhuận sau thuế của Công ty Địa ốc Sài Gòn Thương Tín (Sacomreal) là 80,2 tỷ đồng, chỉ bằng 16% so với 485,5 tỷ đồng của năm trước.
Thiệt hại từ mảng kinh doanh vàng miếng chưa được công bố cụ thể nhưng việc Ngân hàng Nhà nước ra quyết định chỉ có công ty vàng bạc đá quý Sài Gòn SJC được tiếp tục sản xuất vàng miếng sẽ khiến Sacombank không còn được phép sản xuất vàng mang thương hiệu SBJ.
Khủng hoảng cơ cấu cổ đông
Tháng 8/2011, Dragon Capital chính thức thoái 6,66% vốn tại Sacombank, bán ra gần 61 triệu cổ phiếu STB sau 10 năm nắm giữ.
Đến ngày 19/12, Sacomreal tuyên bố rút toàn bộ vốn đang nắm giữ tại Sacombank (hơn 22 triệu đơn vị). Sau Công ty Chứng khoán SBS, Sacomreal là công ty con thứ hai thoái vốn tại ngân hàng mẹ Sacombank.
Ngày 21/12, hãng tin Bloomberg cho biết, ông Trần Xuân Huy, Tổng giám đốc Sacombank xác nhận đang trao đổi về việc bán 15% cổ phần cho ngân hàng Thụy Sĩ Credit Suisse Group AG. Đài BBC cũng đăng tải những thông tin tương tự như trên.
Chỉ một ngày sau đó, ông Đặng Văn Thành, Chủ tịch Hội đồng quản trị (HĐQT) Sacombank lại lên tiếng phủ nhận và cho biết chỉ “ký một thoả thuận cam kết cùng hợp tác toàn diện trong lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam, Lào và Campuchia với Credit Suisse”.
Tuy nhiên, những thông tin trái chiều này ít nhiều cũng khiến các nhà đầu tư hoang mang vì room tín dụng của Sacombank đối với nhà đầu tư nước ngoài rõ ràng là không đủ cho “kế hoạch” kể trên. Hiện tại cổ đông nước ngoài đã nắm giữ 26% cổ phần Sacombank, nghĩa là ngân hàng này chỉ còn 4% tỉ lệ vốn góp dành cho cổ đông không mang quốc tịch Việt Nam.
Ngay sau đó, đến đầu tháng 1/2012, Ngân hàng ANZ tuyên bố hoàn tất chuyển nhượng toàn bộ 9,6% vốn tại Sacombank cho Eximbank, nâng tỷ lệ cổ phần của Eximbank tại Sacombank lên 9,73%.
Rõ ràng, những động thái liên tiếp của các nhà đầu tư lớn khiến dấy lên mối nghi ngờ Sacombank đang khủng hoảng về mặt cơ cấu cổ đông và đứng trước nguy cơ bị thâu tóm.
Tái cơ cấu?
Trong bài trả lời phỏng vấn mà Sài Gòn đầu tư tài chính đăng tải ngày 13/2, ông Đặng Văn Thành đã khéo léo từ chối trả lời thẳng thắn câu hỏi về việc cổ đông lớn là Eximbank đã đặt vấn đề tham gia vào HĐQT của STB hay chưa?
Ông Thành chỉ trả lời rằng, Sacombank có quy chế về vấn đề bổ nhiệm một cách rõ ràng, tất cả đang trong nhiệm kỳ (2011-2015) và đang làm việc rất tốt. Đến giờ phút này, người chịu trách nhiệm cao nhất của ngân hàng chưa cần thiết phải thay đổi.
Tuy nhiên, hôm nay (ngày 20/2) Vneconomy cho biết Eximbank đã chính thức có văn bản đề nghị Sacombank bầu lại toàn bộ HĐQT, Ban kiểm soát với lý do đã có sự thay đổi cơ bản về cơ cấu cổ đông của Sacombank do Dragon Capital, ANZ, CTCP Cơ điện lạnh (REE),... thoái vốn, đồng thời có sự tham gia của các cổ đông mới (trong đó có Eximbank).
Đáng chú ý là ngoài tỷ lệ sở hữu trên (9,73%), Eximbank cũng được ủy quyền bằng văn bản đại diện cho nhóm cổ đông đa số (trên 51% tổng số cổ phần có quyền biểu quyết) của Sacombank, để thực hiện các quyền cổ đông liên quan.
Báo Người Lao động cho biết, Sacombank cũng đang có động thái gom quyền biểu quyết tương tự. Theo nguồn tin này, lãnh đạo Sacombank đang được giao nhiệm vụ xin cổ đông ủy quyền cho một nhóm lãnh đạo ngân hàng tham dự ĐHCĐ thông qua chương trình “Cổ đông thân thiết” với nhiều ưu đãi về lãi suất, phí giao dịch, cấp thẻ tín dụng Family kiêm thẻ “Cổ đông thân thiết” cùng một số ưu đãi khác kéo dài đến hết ngày 28/2/2012.
Ngay sau đó, Sacombank đề nghị Trung tâm Lưu ký chứng khoán ngưng thực hiện các thủ tục liên quan đến việc chốt danh sách cổ đông ngày 21/2 với lý do cần cân nhắc bổ sung một số vấn đề quan trọng liên quan đến việc tổ chức ĐHCĐ.
Đại hội cổ đông Sacombank sẽ diễn ra ngày 27/4 tới. Nhiều khả năng, đây sẽ không phải là một cuộc đại hội “bỏ phiếu - tán thành” thông thường mà các cổ đông Việt Nam thường gặp.
