Giờ đây, con đường nhựa hóa quốc lộ 48 nối quốc lộ 7 bằng phẳng nhựa hóa, rộng thênh thang xuyên suốt địa bàn xã đã giúp cho việc đi lại của bà con thuận lợi và dễ dàng hơn. Cuộc sống của người dân cũng vợi đi những lam lũ, lo toan…
Về Quỳ Hợp lần này, bên ché rượu cần nồng say, tôi được nghe anh Cao Duy Thái, làm cán bộ văn hóa ở xã Châu Lý rỉ tai: “Em về Nam Sơn đi, ở đó nhiều già làng dù tuổi đã cao nhưng vẫn vượt khó vươn lên, tích cực phát triển kinh tế, làm giàu cho gia đình, làng bản”. Đem chuyện này tìm hiểu qua anh Thân Quang Vinh, Trưởng Ban Tuyên giáo Quỳ Hợp, anh gật gù: “Đúng đấy, em nên đi một chuyến, Nam Sơn đang có nhiều đổi thay”…
Tôi quyết định về Nam Sơn. Vượt qua hơn 30km, đến trung tâm xã, tôi không khỏi ngỡ ngàng: Những cánh rừng bạt ngàn, những mái nhà sàn lợp ngói, trường học cao tầng, trụ sở làm việc, trạm y tế được xây dựng kiên cố; điện lưới quốc gia kéo về tận các làng, bản; ở trung tâm xã, ngành Bưu chính viễn thông và Viettel quân đội đã lắp đặt 2 cột ăng ten cao chót vót… tạo nên một diện mạo tràn đầy sức sống của một xã cách vùng cao.
Chuyện bản, chuyện làng đổi mới
Bên mâm cỗ ngày xuân, những người già Nam Sơn không khỏi mủi lòng khi nhớ lại trước đây Nam Sơn nghèo xơ xác. Con đường giao thông đi lại thuần tuý là đường rừng. Hạt gạo, củ sắn muốn bán đi để đổi thứ khác cũng trở ngại vì không có chợ. Nhưng trong tâm tưởng của bà con thì dù khó nhọc đến mấy vẫn không bao giờ rời bỏ nơi “chôn nhau cắt rốn”. Năm tháng dần trôi đi, cuộc sống của người dân Nam Sơn đã từng bước bắt nhịp với sự phát triển chung một cách đáng mừng. Đầu tiên phải kể đến là trục đường 48c rải nhựa nóng đã được hoàn thành và đi vào sử dụng thoả lòng mong mỏi của nhân dân tuyến xã vùng cao Châu Thái, Châu Lý, Bắc Sơn và Nam Sơn. Tiếp đó, nhờ các chương trình, dự án dành cho xã nghèo, đặc biệt khó khăn đầu tư, giúp đỡ, các xóm bản đều đã có đường giao thông, ô tô có thể đến tận trung tâm bản.
Hệ thống điện - trường - trạm, nước sạch phục vụ nhu cầu sinh hoạt của bà con đảm bảo. Vài năm gần đây, xã còn được hưởng các chương trình hỗ trợ phát triển cộng đồng, nâng cao năng lực của người dân nghèo qua tập huấn, chuyển giao kỹ thuật canh tác trên đất dốc, chăn nuôi và đầu tư nâng cấp hệ thống thuỷ lợi, kênh mương. Thông qua tập huấn, tuyên truyền, kỹ thuật canh tác của bà con dần tiến bộ trông thấy. Trong sản xuất nông nghiệp đã thực hiện chuyển đổi các giống bản địa, năng suất thấp sang thâm canh giống lúa, ngô mới. Lại thêm phát triển cây ăn quả, chăn nuôi lợn, gà, dê… hễ cây, con gì phù hợp với điều kiện tự nhiên và khí hậu nơi đây là bà con lại nuôi, trồng cần mẫn.
Ngoài đầu tư phát triển sản xuất, Nam Sơn còn chú trọng phong trào phụ nữ giúp nhau xóa đói giảm nghèo và không sinh con thứ 3. Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư” cũng được thực hiện tốt. Đến nay, Nam Sơn có 4/6 bản văn hóa và gần 70% số hộ gia đình văn hóa; 6/6 bản có đội văn nghệ, đội bóng chuyền, nhà văn hoá cộng đồng, bản hương ước, 90% số hộ có công trình hợp vệ sinh, có 90% số hộ có tivi, 6 bản có hệ thống loa truyền thanh không dây. Các tập tục mê tín dị đoan được đẩy lùi, việc cưới, việc tang được tổ chức theo nếp sống mới…
Cụ Lương Văn Thịnh ở Bản Quảng. Ảnh: Cao Thái
Chuyện già làng cao tuổi, tâm sáng chí bền
Tôi gặp cụ Lo Văn Mạnh ở bản Manh trong ngôi nhà khang trang, mái ngói đỏ tươi. Năm nay cụ đã bước sang tuổi 70 nhưng vẫn hăng say lao động, miệng nói tay làm. Gia đình cụ Mạnh nuôi đến 40 con trâu bò, canh tác 5000m2 ruộng nước lại thêm đàn gà, đàn lợn. Nhờ sự động viên, chỉ bảo của cụ mà nhiều gia đình trong vùng chí thú làm ăn và đã thoát nghèo.
Giỏi về trồng và giữ rừng còn phải kể đến cụ Lương Văn Lượng ở bản Cà Vạt. Ngoài diện tích rừng khoanh nuôi rộng lớn, gia đình cụ còn trồng được hơn 5ha rừng gồm quế, keo lai và tre Bát Độ lấy măng. Cụ thường nói với mọi người rằng, một thời dân bản ta lỡ phát rừng làm nương nay phải lo mà trả nợ cho rừng. Nghe lời cụ Lương Văn Lượng, ai nấy đều tự giác hơn trong việc giữ rừng và thực sự rừng đã bắt đầu “tri ân” bởi có những mùa, bà con hái măng thu về tiền tỷ.
Không chỉ giỏi làm kinh tế, các già làng ở Nam Sơn còn mẫu mực trong nuôi dạy con cháu. Dân bản thường nói về cụ Mạc Văn Nhung ở bản Cha Hang như một tấm gương vượt khó để lớp trẻ hôm nay tự soi mình. Một thời, gia đình vợ yếu, con đông, đói nghèo cơ cực nhưng cụ Mạc Văn Nhung vẫn không nản lòng trước thử thách. Đến hôm nay, cả tám người con của cụ đều đã yên bề gia thất, có của ăn của để, sắm được cả ô tô và tiện nghi sinh hoạt đắt tiền. Hay như cụ Lương Văn Thịnh ở bản Quảng, hăng say lao động nhưng vẫn luôn chăm lo “để chữ” cho lớp cháu con. Từ sự quan tâm của cụ mà đến nay, mấy người cháu đều học hành đỗ đạt, cháu Lương Thị Biên tốt nghiệp Học viện Thanh thiếu nhi, cháu Lương Văn Phúc đã tốt nghiệp Học viện Ngân hàng và cháu Lương Văn Đức đang là sinh viên năm cuối của Học viện Quân sự. Dòng họ Lương của cụ được suy tôn là dòng họ hiếu học, tiêu biểu của địa phương…
Ông Lương Văn Long - Chủ tịch UBND xã mộc mạc bộc bạch: “Đều đặn 6 tháng một lần, lãnh đạo xã lại tổ chức gặp mặt các già làng tiêu biểu, xin ý kiến các cụ về các kế sách phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Mỗi già làng là một tấm gương, chính lời nói - việc làm của các cụ đã góp phần rất lớn vào khởi sắc của Nam Sơn hôm nay”.
Niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng và chính quyền đã giúp Nam Sơn thực sự xây dựng được thế trận lòng dân vững vàng. Sự đồng thuận giữa ý đảng và lòng dân dân sẽ tạo sức mạnh to lớn để Nam Sơn vững vàng trên đường xây dựng và phát triển. Ông Mạc Văn Bình - Bí thư Đảng ủy xã cho biết: “Nói gì đi nữa muốn vươn lên phát triển kinh tế - xã hội bền vững thì đảng viên phải gương mẫu đi đầu trong mọi phong trào, nhất là trong phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, làm giàu chính đáng”. Thành tích 3 năm liền Đảng bộ được công nhận trong sạch vững mạnh đã cho thấy quyết tâm vượt qua mọi khó khăn của Nam Sơn.
Hiện tại, Nam Sơn vẫn còn nhiều khó khăn nhưng con đường để xã tiếp tục đi lên đã rộng mở. Về với Nam Sơn, lắng nghe chuyện bản chuyện mường mà thêm yêu mảnh đất này với những già làng tuổi cao, tâm sáng, chí bền như thế. Chia tay Nam Sơn khi màn sương sớm mai còn giăng khắp chốn, tôi hoà lẫn vào dòng người đang nhanh bước chân xuống núi cho kịp phiên chợ đón xuân.
